آموزش ساخت آمپلیفایر و سیستمهای صوتی های فای

ایمیل نویسنده وبلاگ : Arefff@gmail.com

پاسخگویی خطی !! لازمه های اند
نویسنده : عارف - ساعت ٩:۳۳ ‎ق.ظ روز شنبه ٢٩ بهمن ۱۳٩٠
 

عبارت "پاسخگوی خطی " در بیان قابلیت های یک سیستم صوتی یا یک المان مثل ترانزیستور / لامپ / خازن و.... واقعا به چه معنی هست ؟ 

اصلا پاسخگویی خطی به تنهایی یعنی چه ؟ 

واقعیت اینه که پاسخگویی خطی به تنهایی فقط نشون میده که سیستم در فاکتور فنی مورد نظر مثلا فرکانس در فرکانسهای مختلف در تقابل با دامنه فرکانس  یک گراف خطی رو بتونه رسم بکنه . 

به عنوان مثال شکل زیر رو نگاه بکنید .

 

در این گراف فاکتور مورد اندازه گیری فرکانس صوتی هست دو محور اصلی نمودار هم 

یکی فرکانس هست و دیگری دامنه اون  برحسب db .

نمودار رسم شده دارای برجستگی و فرورفتگی هایی هست . هرچه این نمودار شکلش به خط راست نزدیک تر باشه میتونیم ادعا کنیم پاسخگویی فرکانسی از نظر دامنه فرکانس در فرکانسهای مختلف حالت خطی تری داره .

اما پاسخگویی خطی تنها مربوط به فرکانس -دامنه نیست . وبه صرف اینکه این عبارت درجایی ذکرشده باشه نمیشه اونو مربوط به پاسخگویی فرکانسی دونست .

در مقوله آمپلی فایر ها  پاسخگویی خطی مهم تر مربوط به ضریب تقویت لامپ یا ترانزیستور در دامنه های مختلف هست . این پاسخگویی از اهمیت ویژه ای برخورداره.

عمده تفاوت لامپ و ترانزیستور در پاسخگویی و رفتار خطی مربوط به خطی بودن ضریب تقویت در دامنه ولتاژ های متفاوت و حتی در فرکانسهای مختلف هست که لامپ در این مورد موفق تر بوده و برای تثبیت ضریب تقویت مجموعه مدار میشه فیدبک رو کاهش داده یا حتی حذف کرد. که در ترانزیستور به سادگی ممکن نیست .

طراحان با تجربه و معروفی مانند آدیونت تا حد امکان درانتخاب لامپ سعی میکنند خطی ترین لامپ رو در فاکتور ضریب تقویت استفاده بکنند. 

اما نداشتن ضریب تقویت خطی (ضریب s)  میتونه گاهی اوقات به نفع ما باشه !! 

به عنوان مثال در ساختمان آمپلی فایرهای گیتاربرقی که  هدف تولید دیستورشن هست . همین پاسخگویی غیر خطی و سایر خصوصیات فنی لامپ هست که کمک میکنه با تنظیم صحیح بایاس و نقطه کاری مدار دیستورشنی گرم با هارمونیک های زوج تولید کرد. ( بسته به سبک نوازندگی متغیر خواهد بود)

در بحث های اند المانها و کل مجموعه تا حد امکان باید پاسخگویی خطی داشته باشند . چون هدف ما تولید دیستورشن نیست . اما  چون درصد کمی دیستورشن مخصوصا در آمپلی فایر های لامپی بدون فیدبک اجتناب ناپذیر هست تا حد امکان سعی در تبدیل اونها به هارمونیک های زوج داریم که در فواصل اکتاوی از نظر موسیقی قرار گرفته و حالت مطبوع ایجاد بکنند.

دقت کنید که هارمونیک های زوج موسیقی رو غنی تر و وپر تر جلوه میدن و هارمونیک های فرد موسیقی رو خشن میکنند و شلوغ جلوه میدن . 

علی رغم همه اینها سیستم صوتی ایده آل بایدکمترین دیستورشن رو داشته باشه و هارمونیک های زوج تنها درمقابل هارمونیک های فرد ارجحیت دارند. و داشتن هارمونیک های زوج بالا و.. تنها در مقوله آمپلی فایر لامپی گیتار الکتریک مورد توجه ولازم هست.

در مورد نحوه بایاس لامپ و انواع بایاس گرم و سردو ... و ضریب تقویت های متقارن و نامتقارن در پست های بعدی بیشتر توضیح خواهم داد .

جالب اینه که صدای گرم لامپها مربوط به ویژگی پاسخگویی ضریب تقویت اونهاست .

لامپها این قابلیت رو دارند که جزئیات سیگنال رو برجسته تر از ترانزیستور تقویت بکنند و این مربوط به ضریب تقویت نه کاملا خطی و متفاوت با ترانزیستور میشه .  و این حالت وقتی اتفاق میافته که اولا آمپلی فایر با فیدبک با بهره کم و یا بدون فیدبک باشه. ثانیا  لامپ ها در بایاس صحیح قرار بگیرند که خیلی مهمه و ثالثا چوک های خروجی که از اهمیت ویژه ای برخوردار هستند که باید با دقت محاسبه و ساخته بشن و کمی بی دقتی میتونه باعث ایجاد هارمونیک های فرد و دیستورشن ناجور بشه .

گرفتن صدای گرم و شیرین لامپی تا حد زیادی مربوط به  مشخصات فنی لامپ و طراحی مدار و نحوه بایاسینگ هست تا جنس و کمپانی سازنده لامپ ها .