آموزش ساخت آمپلیفایر و سیستمهای صوتی های فای

ایمیل نویسنده وبلاگ : Arefff@gmail.com

صدای آمپلی فایر لامپی !!
نویسنده : عارف - ساعت ۱٢:٢٢ ‎ق.ظ روز دوشنبه ٧ آذر ۱۳٩٠
 

معمولا در اولین برخورد افراد با مقوله لامپ وآمپلی فایر لامپی مهمترین سوالی که براشون پیش میاد اینه که : 

صدای آمپلی فایر لامپی با آمپلی فایر ترانزیستوری چقدر متفاوت هست ؟ آیا این تفاوت به اندازه تفاوت قیمت خواهد بود ؟ آیا واقعا لامپ صدارا به طرز عجیبی شفاف و واضح تقویت میکند ؟ و....!!


خوبه که ابتدا یک تعریف کلی و عمومی از یک آمپلیفایر صوتی داشته باشیم 

آمپلی فایر مداری است که سیگنال حاصل از یک منبع صوتی مانند CD / دک / تیونر/تلویزیون / و... را از نظر ولتاژ و جریان آنقدر تقویت میکند تا این سیگنال قادر به راه اندازی بلندگو باشد واصولا هرجا بلندگو هست آمپلیفایر هم وجود دارد حتی در گوشی همراه یا رادیو جیبی شما!!

فکر نمیکنم دیگه تعریف ساده و کلی تری از این وجود داشته باشه . اما میرسیم به تعریف ایده آل از یک آمپلی فایر !!

یک آمپلی فایر ایده آل آمپلیفایریست که سیگنال ورودی رو بدون هیچ گونه تغییر از نظر شکل سیگنال و فقط از نظر دامنه و جریان تقویت بکنه . یعنی هیچ نوع دیستورشن و هارمونی و نویز و تاخیر و فاز شیفتینگ و انحراف سیگنال نداشته باشه و امپدانس ورودی اون بی نهایت و امپدانس خروجی اون صفر باشه .


اما در حالت واقعی تمامی آمپلیفایرها با تمامی موارد ذکر شده در بالا به نوعی درگیر هستند و آمپلیفایری بهتر خواهد بود که به حالت ایده آل اون نزدیک باشه. 

بزرگترین مشکلی که طراحان حرفه ای هم باهاش مواجه هستند اینه که فاکتورهای ذکر شده در بالا با هم در ارتباط مستقیم و یا غیر مستقیم هستند و تلاش برای کم رنگ کردن یکی گاهی اوقات باعث پر رنگ شدن دیگری میشه . به عنوان مثال تلاش برای  کم کردن دیستورشن از طریق فیدبک باعث کم شدن جزئیات در سیگنال میشه ویک طراح حرفه ای باید بتونه یک توازن و تعادل بین این فاکتورها برای گرفتن نتیجه اپتیمم برقرار بکنه .

طراح با توجه به مشخصه های اصلی که از یک آمپلی فایر در ذهن خودش داره شروع به محاسبه و طراحی میکنه و براین اساس تصمیم میگیره که از چه المانهایی مثلا لامپ یا ترانزیستور استفاده بکنه . به عنوان مثال داشتن امپدانس خروجی کم یا دمپینگ بالا اگر مد نظر باشه الزاما سمت ترانزیستور خواهد رفت و لامپ کارآیی نخواهد داشت . اما اگر قصد طراحی یک سینگل اند با حداقل طبقه بدون فیدبک رو داشته باشه مسلما لامپ رو انتخاب میکنه . 

اما اون چیزی که باید به خاطر داشته باشیم در های فای و مخصوصا های اند تفاوت ها چند درصدی و گاهی اوقات چند دهم درصدی هستند و الزاما دقت و حساسیت ها هم در همین حد و اندازه و دقت هست !!

تصور این که صدای آمپلی فایر لامپی خوب با آمپلی فایر ترانزیستوری خوب  تفاوت فاحش داشته باشه کاملا غلط هست . اینو در جواب دوستانی مینویسم که مدام میپرسند چقدر تفاوت ها محسوس خواهد بود !!

اولا اینکه آمپلی فایرهای لامپی علی رغم مزیتها محدودیت های خودشونو دارند 

مزیتهای اصلی لامپ اینه :

1: لامپها خیلی سریع هستند 

2: خطی تر از ترانزیستور هستند بنابراین بدون فیدبک هم میتوانند تقویت خطی داشته باشند ( البته نه هرلامپی )

3: امکان بایاس در حالت سینگل اند برای تقویت در کلاس A واقعی مقدوره

4: سخت به اشباع میروند و برعکس سریع از منطقه اشباع برمگیردند.

اما در مقابل برخی مشکلاتو دارند که برای گرفتن صدای خوب باید به  نوعی بر اینها غلبه کرد 

1: امپدانس خروجی بالا یعنی دمپینگ کمی دارند بنابراین بلندگوی نامناسب پاسخگویی خطی اونارو دچار مشکل میکنه 

2: درصورت استفاده از چوک نامناسب پهنای باند فرکانسی از ذو طرف محدود میشه

در بیشتر موارد آمپلی فایر ترانزیستوری موفق تر از آمپلی فایر های لامپی هست و تنها در موردی از آمپلی فایر لامپی صدایی بهتر خواهید گرفت که  این آمپلی فایر بدون فیدبک یا با فیدبک با بهره خیلی کم باشه و دمپینگ خوبی داشته باشه و حتما بلندگوی مناسب براش تهیه بشه  .


نهایتا اینکه تصورم کنیم با اتصال هر آمپلی فایر لامپی به هر نوع بلندگویی و در هر شرایطی صدایی بهتر خواهیم گرفت نه تنها غلط بلکه در خیلی موارد برعکس هم هست

و نکته مهتر !!! همونطور که ذکر شد تفاوتها در حدود چند دهم تا چند درصدی هست مگر اینکه یک کیت دانش آموزی آمپلیفایر ترانزیستوری  رو با لامپی خوب  مقایسه کنیم و شاهد تفاوت چند برابر در کیفیت شده و بی نهایت ذوق کنیم  !!

های اند مخصوص آندسته از علاقمندانیست که حساسیت و دقت و وسواس بالایی برای گرفتن صدای خوب دارند . صدای خوب رو میشناسند. تجربه خوبی از صداهای متفاوت دارند. و گوشهای تربیت شده دارند که کمترین تفاوت در شاخص های صدارو متوجه میشه درک میکنه و نهایتا لذت میبرند!!

برای اینکه تفاوت صدای یک آمپلی فایر لامپی خوب با یک آمپلی فایر لامپی یا ترانزیستوری خوب و استاندارد دیگه مشخص بشه  . لازمه که حتما منبع صوتی عالی . کابلهای عالی . اسپیکر استاندارد و محیط اکوستیک مناسب و رکورد ها استاندارد موجود باشه تا نهایتا تفاوت ها برجسته بشه  .

علاقمندان های فای و آدیوفیل های واقعی حتی برای بهبودی کم  درصدا تلاش فراوان میکنند چرا که قدرت تشخیص این تفاوتهای کم رو دارند و میتوند لذت ببرند.

آمپلی فایر لامپی برای اینکه صدایی ایده آل و متفاوت بده باید باید طراحی درست و اصولی داشته باشه . های اند باشه ( دارای شاخص های های اند باشه) از لامپ های های اندی استفاده بکنه و اسپیکر مناسب / سورس مناسب و کابلها و اتصالات مرغوب داشته باشه .

پس اگر این شرایط رو  میتونید داشته باشید به فکر آمپلی فایر لامپی باشید 

و الا این که تصور کنید آمپلی فایر لامپی مید بهتر یا زیر بهتر و  صدای برجسته تر و... داره و اگر آمپلیفایرخودتون با لامپی تعویض کنید صدا دگرگون میشه در اشتباهید.و ممکنه نتیجه برعکس گرفته و نامید بشید همونطوری که بعضی از دوستان از آمپلی فایر لامپی ابراز نارضایتی میکنند و انو به حساب عدم توانایی لامپ میزارن که ناشی از نداشتن اطلاعات کافی در نحوه استفاده  از یک آمپلیفایر لامپی و مچ کردن سیستم هست .

در نظر داشته باشید که فقط چند درصد از آمپلی فایرهای لامپی که خیلی اصولی طراحی و ساخته شده اند صدایی بهتر از ترانزیستوری خوب و استاندارد دارند و در بقیه موارد برعکس قضیه صادق هست .