آموزش ساخت آمپلیفایر و سیستمهای صوتی های فای

ایمیل نویسنده وبلاگ : Arefff@gmail.com

اولین اینتر استیج های دست ساز ساخت ایران (شهرستان مرند)
نویسنده : عارف - ساعت ۱۱:۱٤ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱٦ آذر ۱۳٩٠
 

اولین اینتراستیج های موفق ایران به لطف خدا ساخته شد و در آمپلی فایرهای لامپی ستسون 211 در معرض نمایش و مورد تست های حرفه ای قرار گرفت.  برای Diy لامپی در ایران یک حرکت بزرگ محسوب میشد .

واین اتفاق دقیقا  زمانی افتاد که کسانی که تحمل پذیرش این واقعیت را ندارند هنوز با مسائل پیش پا افتاده ای مانند محدودیت بازه فرکانسی .و... در ساخت چوکهای خروجی و آمپلیفایر های لامپی خود درگیر هستند !

اخیرا دریکی از وبلاگها این حرکت مورد حمله بچه گانه قرار گرفته و موارد مضحکی را مورد انتقاد قرار داده اند 

مسائلی از قبیل اینکه چرا تصویری نذاشتی 

اینتر استیج ها از خارج تهیه شده اند چر ا که ساخت آن محال است

اگر حالا هم تصویر بذاری قبول نمیکنیم

نقشه کپی بوده

و سپس این شخص در خلوت خودش به این نتیجه میرسه که دیگه مارو محکوم کرده و قضیه رو مختوم فرض میکنه !!

سوال ما اینه ؟ چرا در خواست تصویر میکنید ؟  جوابش هم پیش ماست  !! واسه اینکه مدتی هم به نقد اون تصویر و کلی گویی مشغول بشن تا بهانه ای برای تخریب بدست بیارن . 

اما سوالاتی  از همین افراد ناراحت داریم ؟

 چرا درخواست تست مجدد در مکانی مطمئن با حضور افراد فنی نمیکنید ؟

چرا به رنگ دستگاه ایراد میگیرید ؟

واما در مورد کپی کردن نقشه . ! در پست قبلی که مطالبش هم ادامه داره . شروع کردیم به توضیح مدارات لامپی و نهایتا اینکه ساختار آمپلی فایرهای لامپی از نظر شماتیک ساده بوده و ختم میشه به مواردی مانند بایاس لامپها و حالت کوپل بین طبقه ای .95 درصد موارد مهم آمپلیفایر های لامپی  مربوط میشه به ساخت و طراحی اینتر استیج ها و چوکهای خروجی .و ذکر عبارت کپی واقعا مضحک ونشان از فقر اطلاعاتی این شخص هست که فقط تکیه به نقشه های اینترنتی داشته وقدرت تحلیل و محاسبه ندارد چرا که در این صورت پس از گذشت بیش از چهار سال هنوز هم در گیر مسائل چوک بلندگو هستند

ساختار نقشه ای که به اون اشاره کردیم که طراحی نزدیک به طرح اصلی این آمپلی فایر داشت .بسیار ساده بود .سه طبقه با کوپل تمام ترانسفورمری . مونتاژ این نوع نقشه کاریست ساده درصورتی که اینتر استیجها و چوکهای اونو بصورت آماده تهیه کرده باشید . اما سخت ترین قسمت کار مدارات کوپل ترانسفورمری ساخت چوک بلندگو ومخصوصا اینتر استیج های اون هست  والا بایاس چند تا لامپ کارپیش پا افتاده ای هست !

هضم این حقیقت برای این دوستان که در رویای خودشان یکه تاز آمپلی فایر لامپی در ایران بودند بسیار سخته که .

ما آمپلیفایر لامپی ساختیم که اینتر استیج ها و چوکهای اون دست ساز بوده و همه توسط یک نفر انجام شده بود. ومهم تر این که این آمپلی فایر با داشتن 3 ترانسفورمر در مسیر سیگنال در تست های حرفه ای در یک استودیوی معتبر و در حضور تیم مجرب آوین آوا   صدایی های اند و درخور تحسین داد !!.


سوال بعدی .؟

لازم به توضیح هست که خود ایشان قبل از ما آمپلی فایری مبتنی بر 211 را در این مکان تست کرده بودند با این همه ادعایی که دارند  چرا گزارشی مبنی بر این تست و نتایج آن  ننوشتند و حتی اشاره ای هم نکردند ؟

آمپلی فایر لامپی با لامپ 211 درایو vt25 و ورودی ecc801  که ترانس برقش جرقه میزد /صدا سرشار از هوم و نویز بود / افت فرکانسی در فرکانسها بالا و پایین فاحش بود . و برای پوشش اون اعلام میکردند بیس ها در سینگل ها کمتر از پوش پول است ..ساختار این آمپلی فایر بر پایه ساده ترین نوع کوپل یعنی خازنی بود اما برای اغراق اشاره به ساعتها بحث و مطالعه در اینترنت میکردند ؟ در حالی که حتی اطلاعات کافی در مورد تفاوت چوک سینگل با پوش پول نداشتند و ندارند. بله شخصا هم به این بحث ها و مطالعات اعتقاد فراوان دارم منتها اگر اینهمه بحث وساعتها کار شده بود چرا نتیجه ضعیفی گرفتید ؟

چرا بعد از صرف اینهمه مطالعات   چوک های شمارو ترانس پیچ میپیچه و چرا ترانس برق جرقه میزد ؟ چرا فرکانسهای بالا خوب پخش نمیشه ؟ چرا توان پایینه ؟ چرا بیس ها ضعیفه ؟

.

جواب این سوالات اینجاست . شما برخلاف ادعایتان مبنی بر ترویج فرهنگ DIY هیچ گونه وفاداری نسبت به فلسفه اصلی این کار نداشتید . چرا که صرفا هدف شما جلب مشتری برای انبار چندهزار لامپی و فروش چوکهای غیر استاندارد به همراه  اون در قالب کیت هست .

در مقابل این ادعاها چرا  قدم به قدم آموزش ساخت آمپلی فایرهای لامپی و مراحل پیچیدن چوک اون رو نشون نمیدید؟  و درصورت در خواست مخاطب همه چیز رو بصورت بسته میفرستید تا فقط سیم بندی  واسمبل  بکنه ؟ اینه مفهومه DIY ؟

 

چرا برای ساخت  و آزمایش پروژه ها از جیب خودتان هزینه نمیکنید  چرا  پول / وقت و اعتماد دیگران رو برای آزمایش و کسب تجربه مورد سوئ استفاده قرار میدید ؟


دوست عزیز وبلاگ نویس (حاشیه پرداز) شما در حدی نیستید که بتونید این حرکت رو زیر سوال ببرید . چون سوال وقتی ایجاد میشه که اطلاعاتی هم وجود داشته باشه !  اگر میخواهید خودتون رو بالا بکشید تخریب دیگران راهش نیست ساخته بهتری بسازید و در شرایطی مشابه زیر تست حتی مقایسه ببرید.

 

مخاطب گرامی بحث های اند بحث بسیار پیچیده و حساس  بوده و نیاز به پشتوانه کاری و تجربه زیاددر زمینه ساخت سیستم های صوتی داره. وکسی که در این کار قدم میذاره باید با عشق کار کنه و زحمت بکشه. وقت بذاره هزینه بکنه و سماجت فوق العاده و وسواس بخصوص داشته باشه . حرکتها در این مقوله میلیمتری هست و باید قدرت تشخیص اون هم وجود داشته باشه تا ارزیابی درستی از حرکت بوجود بیاد. و الا DIYer های زیادی هستند تو دنیا که زحمت میشند اما نتیجه خوبی بدست نمیارند.

به نظر شما کسی که تمام وقت پشت مانیتور نشسته و کلید میزنه وتایپ میکنه و کارش شده فقط حاشیه سازی و پریدن به این اون  ونوشتن داستانهای خیالی و تخلیه عقده های روانی . میتونه ادعای کارهای عملی رو بکنه ؟ آیا فرصتی هم باقی میمونه؟ 

به نظر شما کسی که قبل از خرید چندین هزار لامپ حتی یک مورد سابقه کار فنی و DIY نداشته میتونه ادعایی داشته باشه ؟

ما با کسب در آمد از اینترنت مخالف نیستیم . ایشون که لامپ فروشند خب یه سایت شخصی ایجاد کنند واینو قشنگ اعلام کنند دقیقا همین کاری که فروشنده های خارجی میکنند . ماهم  به علاقمندان برای ساخت پروژه های لامپی جهت خرید قطعات ایشونو پیشنهاد میکنیم .  اما نه اینکه با عنوان DIY با جملات غلط در ذهن مخاطب آماتور بخوان هیجان ایجاد کرده و مطالب وارونه تحویلش بدن .

واقعا جای تعجب هست که کسی که هنوز قادر نیست یک آمپلی فایر لامپی استاندارد بسازه . چطور به مخاطبان حتی آماتوری هم وعده صدای های اند رو میده ؟

و سوال اصلی : این استاد قبل از جمع کردن لامپها از بازار و انبار کردن اونهاکجا بودند ؟

عشق به DIY و احساس مسئولیت در مقابل جامعه فنی  چرا به یکباره در ایشون گل کرد ؟

به نظر شما دلیل اینهمه عصبانیت ایشون وپرخاشگری و نوشتن داستانهای تخیلی و حاشیه پردازی  میتونه غیر از منافع مادی باشه ؟

خوشبختانه فلسفه DIY با فروش وکسب در آمد و اینها چندان سازگار نیست .

کسی که ادعای DIY میکنه . نمیاد از پول و وقت و اعتماد دیگران برای کسب تجربه سوء استفاده بکنه یا از این طریق چیزی بفروشه 

 

DIY واقعی اینه که کسی که تجربه موفقی به واسطه پشتوانه تجربی در زمینه ساخت وسیله ای داشته  بیاد اونو بدون چشم داشتی و فقط برای ارتقاء سطح معلومات و توانایی علاقمندان با تمام جزئیات توضیح و آموزش بده و در ضمن این که یک تبادل اطلاعاتی هم صورت گرفته و قطعا برای پیشرفت هر دو طرف موثر خواهد بود

یعنی نوعی جریان به اشتراک گذاشتن اطلاعات و تجربیات بصورت رایگان !!


 ساخت اینتر استیج ها همچنان ادامه داره ودر پروژه های بعدی شاهد موارد بیشتری خواهید بود ما نیازی به اثبات این مساله نداریم چون کارما فروش لامپ یا پروژه نیست و اگرهم پروژه ای میسازیم یا تحقیقی انجام میدهیم  با هزینه شخصی وبرای رسیدن به نتایج بهتر در زمینه DIY هست .

 

شنبه 16 آذر سال نود

موفق باشید

 

 


 
 
تحلیل مدارات لامپی به زبان ساده .
نویسنده : عارف - ساعت ٥:٢٧ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱٥ آذر ۱۳٩٠
 

قبل از اینکه به تحلیل فنی شماتیک و ساختار آمپلی فایر لامپی SETSON برسیم  خوبه که یک نگاه کلی به شماتیک و ساختار یک تقویت کننده لامپی داشته باشیم .

ساده ترین و بهترین و پرطرفدارترین ساختار یک تقویت کننده لامپی در کلاس تقویت A میباشد . طبق تعریف از این کلاس تمام سیگنال در هردو نیم سیکل فقط و فقط توسط یک المان تقویت کننده ( لامپ یا ترانزیستور) تقویت میشود . 

شماتیک زیر یک ترانزیستور در بایاس کلاس A را نشان میدهد .

در این تقویت کننده هر دو نیم سیکل سیگنال توسط یک ترانزیستور تقویت میشه . 

اگر توجه کنید سیگنال ورودی با خروجی 180 درجه اختلاف فاز داره . یعنی وقتی ورودی در مینیمم هست خروجی در ماکسیمم قرار داره و برعکس . واین بدلیل این هست که خروجی از کلکتور ترانزیستور گرفته شده . توجه داشته باشید که این نوع ترانزیستور ها ( دوقطبی) سیگنال رو از نظر جریان تقویت میکنند که توسط مقاومت کلکتور به ولتاژ دلخواه تبدیل میشه یعنی به زبان ساده دامنه تغییرات جریان کلکتور به دامنه ولتاژ ظاهر شده در کلکتور تبدیل میشه واز این جهت به ترانزیستور های دوقطبی سورس جریان هم گفته میشه . 

حالا ببینیم تقویت کننده کلاس A توسط لامپ به چه شکل صورت میگیره !!

براین منظور لامپ تریود برای تشریح واضح تر این موضوع انتخاب شده . لامپها برای اینکه در نقطه بایاس مناسب قرار بگیرند لازمه که ولتاژ گرید اونها نسبت به کاتد تنظیم و کنترل بشه !! ضمن اینکه مقاومت سری با پلیت توان و ضریب تقویت رو تحت تاثیر قرار خواهد داد

اگر در منحنی مشخصات یک لامپ دقت کنید رابطه بین ولتاژ گرید و جریان پلیت در ولتاژ های مختلف نشون میشه 

معمولا ولتاژ گرید جهت بایاس لامپ باید منفی باشه  مگر در موارد استثنایی مانند لامپهای 811-100th  

برای منفی تر کردن پایه گرید نسبت به کاتد دو راه هست یکی اینکه با یک مقاومت ولتاژ منفی رو به گرید لامپ اعمال کنیم دیگری اینکه ولتاژ کاتد نسبت به گرید مثبت تر بشه .

به همین خاطر دو نوع بایاس کلی برای این منظور طراحی میشود  

1: بایاس ثابت  یا fixed bias 

2: خود بایاس یا self bias 

در شکل زیر این دوحالت کنار هم ترسیم شده و با یک خط عمودی از هم جدا شده اند . به شکل دقت کنید !!

در تصویر سمت چپ حالت self bias این لامپ نمایش داده شده . برای اینکه پایه کاتد مثبت تر از گرید باشه از یک مقاومت سری با کاتد استفاده شده . میدونیم که در اثر عبور جریان از داخل مقاومت در دوسر اون افت ولتاژ رخ میده  و به همین اندازه افت ولتاژ کاتد نسبت به زمین مثبت تر خواهد شد.  گرید هم برای اینکه وضعیت صفر ولت در حالت عدم وجود سیگنال پیدا بکنه با یک مقاومت بزرگ ( چند برابر امدانس ورودی لامپ) به زمین وصل  میشه .

برای اینکه ضریب تقویت لامپ در اثر مقاومت کاتد پایین نیاد از یک خازن موازی با این مقاومت استفاده میشه . که این خازن در تحلیل DC صرف نظر شده و در تحلیل AC در محدوده پاسخگویی فرکانسی خازن بصورت اتصال کوتاه در نظر گرفته میشه .

به این دلیل که خازن در مسیر جریان DC بصورت مدار باز عمل نموده و جریان عبور نمیکنه (غیر از زمان لحظه شارژ شدن خازن)  اما در مقابل جریان AC مقاومت کمی از خودش نشون میده وبه همین جهت برای ایزوله کردن ولتاژ DC از یک سیگنال AC از خازن  استفاده شده . ظرفیت این خازن با توجه به جریان کاتد و پاسخگویی فرکانسی لازم محاسبه خواهد شد. با بالا رفتن ظرفیت این خازن پاسخگویی مدار در فرکانسهای پایین بهبود خواهد یافت .

تصویر سمت راست حالات بایاس ثابت fixed bias رو نشون میده . در این تصویر کاتد مستقیما به زمین وصل شده و برای اینکه گرید نسبت به اون منفی تر بشه ولتاژ منفی لازم توسط یک مقاومت به این پایه اعمال شده . برای اینکه این ولتاژ منفی از طبقات ورودی این لامپ ایزوله بشه یک خازن سری با گرید لامپ بعد از این مقاومت استفاده میشه .  ظرفیت این خازن با توجه به پاسخگویی فرکانسی لازم و مقدار امپدانس ورودی لامپ موازی با مقاومت گرید  محاسبه میشود. 

هردوی این طرح در آمپلی فایر های  لامپی به وفور استفاده میشن . و نسبت به هم معایب و مزایایی دارند که طراح با در نظر گفتن اون و محاسبه مشخصات فنی( ضریب تقویت / مقدار جریان مورد نیاز / توان لازم /gm مناسب و...) یکی از اینهارو انتخاب میکنه . 

مزایای اصلی حالت Self bias :

1: عدم نیاز به منبع ولتاژ اضافی جهت تامین ولتاژ گرید

2: عدم  نیاز به تنظیم ولتاژ بایاس در موقع تعویض لامپ 

3: عدم نیاز به خازن سری با گرید

4: قابلیت القای فیدبک به پایه کاتد در صورت لزوم 

5: قابلیت تعیین نقطه کاری ولتاژ پلیت جهت کوپل مستقیم به طبقات بعدی

معایب عمده :

1: نیاز به خازن  ومقاومت سری با کاتد که در لامپهای قدرت مقاومت از نوع پر وات هست

2: دیستورشن بیشتر نسبت به  بایاس ثابت

3: افت پاسخگویی فرکانسی  در اثر خازن کاتد

4: داشتن تلفات توان و حرارتی در مقاومت کاتد

5: توان نسبتا کمتر از بایاس فیکس

و در مقابل !!

مزایای اصلی حالت fixed bias :

1: عدم نیاز به استفاده از خازن و مقاومت سری با کاتد  

2دیستورشن کمتر 

3: توان بیشتر وتلفات کمتر

4: پاسخگویی فرکانسی وسیع تر و بهتر

معیب عمده این نوع بایاس :

1: نیاز به منبع ولتاژ اضافی جهت تامین ولتاژ منفی گرید negative bias 

2:نیاز به استفاده از خازن سری با گرید جهت ایزوله DC

3:عدم امکان اعمال فیدبک منفی در صورت لزوم 

4:عدم امکان تنظیم ولتاژ پلیت در نقطه کاری لازم برای کوپل مستقیم با طبقات بعدی

5: ضرورت تنظیم ولتاژ منفی گرید در صورت تعویض لامپ بدلیل تولرانس ضریب تقویت لامپها

 

حالا  که با ساده ترین و کاربردی ترین نوع بایاس و طراحی تقویت کننده یک طبقه ای آشنا شدید . خوبه که بپردازیم به چگونگی کار یک لامپ تریود در آخرین طبقه یک آمپلی فایر یعنی لامپ قدرت !! 

این لامپ وظیفه درایو کردن بلندگو رو به عهده داره اما از اونجایی که لامپها معمولا در ولتاژ های بالا کار میکنند و جریان خروجی کمی دارند و قادر به راه اندازی بلنگوی چند اهمی نیستند . برای تطبیق امپدانس بین خروجی لامپ و بلندگو از نوعی ترانسفورمر مخصوص استفاده میشه که چوک هم نامیده میشه . این چوک ها از نظر شماتیک ساختاری شبیه ترانس برق دارند . یعنی دارای یک اولیه و یک ثانویه ایزوله از هم اما از نظر طراحی و ساخت بسیار پیچیده تر و دقیق تر از یک ترانس برق هستند.

شکل زیر چگونگی اتصال یک لامپ به یک چوک بلندگو رو نشون میده این لامپ از نوع  DHT و بصورت بایاس فیکس در نظر گرفته شده :

 در مورد لامپهای DHT به معنی direct heated triode هم قبلا توضیحاتی داده شده . این لامپ ها کاتد جداگانه ندارند و فیلمان مستقیما به عنوان کاتد عمل میکنه .

خب همونطور که در شماتیک پیداست لامپ  تریود در حالت fixed bias بسته شده یعنی بایاس ثابت ! در این حالت کاتد باید مستقیما  به زمین وصل بشه . اما از اونجایی که کاتد DHT ها همون فیلمان هست به همین جهت برای اینکه بشه هم به اون ولتاژ لازم رو اعمال کرد هم به عنوان کاتد استفاده بشه . معمولا مقاومت های کم اهمی (چند اهم تا چند ده اهم) عمل اتصال کاتد به زمین رو انجام میدند . مقدار این مقاومتها حدالامکان باید کم باشه منتها تا حدی که از ولتاژ فیلمان جریان زیادی نکشه .

بجای مقاومت پلیت در این نقشه مستقیما یک سر اولیه چوک به اون وصل شده و سر دیگه اون به ولتاژ مثبت متصل هست .

در این حالت برای تنظیم بایاس گرید برای بدست آوردن نقطه کاری این سینگل یا تقویت کننده کلاس A  باید ولتاژ منفی به پایه گرید اعمال بشه . قبلا ذکر شد که در حالت بایاس فیکس این ولتاژ از یک منبع جداگانه قابل تنظیم تامین میشه . negative bias voltage .

با تنظیم ولتاژ منفی گرید و رسیدن جریان عبوری از پلیت به مقدار لازم میشه گفت این لامپ در بایاس مورد نظر قرار گرفته و کار میکنه 

جالبه که بدونید  نقشه بالایی به تنهایی یک آمپلی فایر لامپی هست !! باورتون میشه ؟ ! اما یک آمپلی فایر لامپی با ضریب تقویت (gain) کم . با استفاده از فرمول زیر میتونید بهره تقویت یک تقویت کننده لامپی یک طبقه ای رو محاسبه کنید

 


 
برای اینکه ضریب تقویت بیشتری داشته باشیم میتونیم یک طبقه تقویت ولتاژ به ورودی
 این مدار اضافه کنیم در این صورت ضریب تقویت این دو در هم ضرب شده و gain نسبتا
بالایی به دست میاد.

 به عنوان مثال اگر ضریب تقویت (gain) لامپ قدر ت دراین مدار حدود 4 محاسبه شده 
و ضریب تقویت لامپ ورودی 9 باشه ضریب تقویت کل مدار برابر با 36 خواهد بود
توجه داشته باشید که در شکل بالا این دو لامپ با ترانسفورمر اینتر استیج به هم وصل شده اند

در شکل زیر چند حالت کوپل مختلف برای راه اندازی لامپ قدرت رو می بینید

 ادامه دارد...

 
 
اولین اینتراستیج های موفق ایران در آمپلی فایرهای 211 SETSON
نویسنده : عارف - ساعت ۸:۳۸ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱۳ آذر ۱۳٩٠
 

قبل از شروع به ساخت آمپلیفایرهای مونو بلاک بر اساس 211 . نقشه های زیادی مورد مطالعه و آزمایش قرار گرفت . لامپهای مختلفی برای درایو کردن 211 مورد مقایسه قرار گرفت . این لامپها بصورت کوپل  خازنی یا بصورت کاتد فالوور مورد آزمایش قرار میگرفتند .

یکی از نقشه هایی که در پست های چند ماه قبل وبلاگ به اون اشاره شده بود

http://setson.persianblog.ir/post/141/

بخاطر کوپل تمام ترانسفورمری و طراحی خوب منبع تغذیه و  همچنین مشخصاتی از قبیل بایاس فیکس لامپ درایور  و... خیلی مورد توجه بود .

از چندین ماه پیش شروع کردیم به ساخت و آزمایش نمونه های متعددی از اینتراستیج ها .

بر اساس این که تجارب بسیار موفقی از ساخت چوکهای خروجی پشتوانه این کار بود ساخت اینتر استیجها شروع شد اما همونطور که قبلا هم در مورد اینتر استیج ها اشاره کردم . ساخت اینتراستیج ها به مراتب سخت تر و پیچیده تر از ساخت چوکهای خروجی هست چرا که اندازه ها کوچکتر و محاسبات دقیقتر هست.

به عنوان مثال ضخامت عایق هایی که بین لایه های این چوکها قرار میگیرند باید دقیق و محاسبه شده باشند .ضخامت کم علی رغم کوپل بهتر باعث ایجاد خاصیت خازنی بین لایه ها و امکان اسپارک میشود ودرمقابل ضخامت بالا باعث عدم کوپل کامل و ناتوانی اینتراستیج در کوپل فرکانسهای بالا میشود.

همچنینی در نظر داشتن میزان جریان مناسب اینتر استیج از موارد بسیار مهمی است که کم بدون اون باعث پایین آمدن توان اون و بیشتر شدن جریان باعث درایو نشدن کامل اون توسط لامپ مربوط و همچنین  بهم خوردن پاسخگویی فرکانسی خطی چوک خواهد شد. 

 

 

داشتن جریان مناسب / اندوکتانس کافی / مقاومت DC پایین / کمترین خاصیت خازنی و رعایت موارد ایمنی بدلیل کوچک بودن مقیاسها و... همه جزو مواردی بود که دقیقا باید رعایت میشدند.

 توجه داشته باشید یک چوک اینتر استیج زمانی بسیار بیشتر از یک چوک خروجی صرف ساخت میکند 

بلاخره فرمول  دقیقی از ساخت اینتر استیج ها رو بدست آوردیم . نتیجه واقعا تحسین برانگیز بود !! پاسخگویی فرکانسی وسیع از 10 هرتز تا بالای 100 کیلو هرتز !!!

نقشه مورد نظر بصورت کوپل تمام ترانسفرمری اجرا شد و نتیجه کاملا مطلوب بود 

صدایی بدون خطای فازی خازنها . سیگنال با وضوح تمام تقویت شده و روانه بلندگو میشد . تست ها و آزمایشات دیستورشن / پاسخگویی فرکانسی / تست توان مفید /سنجش میزان دمپینگ و... همه عالی بودند

طبیعی بود در شرایطی که در ایران حتی ساخت چوک های خروجی درگیر مسائل پیش پا فتاده ای نظیر افت فرکانسهای بالا و بیس کم و هارمونیکهای فرد و صدای خشن و... بود و هنوز هم هست پذیرش این مطلب از سوی علاقمندان و دوستان قطعا سخت به نظر می رسید که :

" علاوه از اینکه نتایج بسیار خوبی رو در ساخت چوکهای خروجی بدست آورده بودیم در داخل کشور موفق به طراحی و ساخت اینتر استیج هایی شده بودیم که در تمامی مراحل تست های آزمایشگاهی موفق و سربلند بودند "

مطمئنا اگر مستقیما از طریق وبلاگ اعلام میکردیم که چنین اتفاقی افتاده مسلما با توجه به اینکه این کار برای اولین بار در ایران بصورت موفق انجام میگرفت  وتاقبل از اون حتی از سوی افرادی که DIY لامپی اجرا میکنند غیر ممکن بیان شده بود . بنابراین پذیرش اون از سوی مخاطبان فنی و آگاه  مشکل می بود همچنین افرادی که به خاطر منافع مالی خودشون (کسانی که انبار چند هزار لامپی دارند)مدام سرگرم حاشیه سازی و تخریب فعالیت دیگران هستند .به راحتی میتونستند به این حرکت حمله کنند چرا که بدلیل نداشتن سابقه فنی و تجارب لازم در این کار تخریب  دیگران تنها راهیست که میتوانند انجام دهند.

بنابراین تصمیم گرفتیم پس از ساخت در یک مکان معتبر و مورد تایید که امکانات رفرنسی داشته باشه این آمپلی فایرها مورد آزمایش و تست های حرفه ای قرار بگیرند. تا  اثباتی برای درستی کارها و صحت محاسبات و.. برای مخاطبان فنی و علاقمند و سایر دوستان و.. باشد

تا هم اشکالات جزئی که احتمالا از دید ما پنهان بوده مشخص بشه و هم اینکه طراحی کلی مخصوصا اینتراستیج ها امتحان خودشونو پس بدن 

در گزارش تست آمپلی فایرهای مونو بلاک SETSON که مورد تایید مدیرعامل محترم این شرکت نیز قرار گرفت و در وبسایت رسمی خودشون نیز این رو اعلام کردند

این آمپلی فایرها در تست های فرکانسی بدون هیچ عیب و نقصی سربلند بودند .

خوب میدونیم که کوچکترین اشتباهی در ساخت اینتراستیج ها بازه فرکانسی رو بشدت محدود میکنه . حتی در خیلی از فروم های خارجی هم در این مورد بحث ها شده و اغلب DIYer ها بدلیل فرار از اون بیشتر سمت کوپل خازنی میروند

عبارت " full transformer coupled " بر روی پنل اصلی دستگاه نیز حک شد چرا که فلسفه اصلی و اعتبار اون به همین دلیل بود 

سایر تست های شنیداری نیز تاییدی بر داشتن صدای گرم و دوست داشتنی از این آمپ ها بود. 

آمپلی فایری با طراحی متفاوت که برای اولین بار در ایران اجرا می شد 

کلی وقت و هزینه صرف آزمایشات و ساختن اینتراستیج ها شد. در حالی موفق به ساخت اینتراستیج های استانداردی شدیم که کسانی که ادعای لیدر بودن و کپی شدن فرمولهای طلایی چوک پیچی خودشون رو دارند  هنوز در گسترش بازه فرکانسی چوکها خروجی معطل مانده اند و در مورد اینتر استیج اینگونه مینویسند :

".پیچیدن اینتر استیج به علت  نیاز حتمی به نوعی  متریال خاص در هسته و پیچیده گی خاص نوع سیم پیچی  ...در ایران و دیگر کشورها در کارگاههای محلی تقریبا امری محالی است و در هیچ فرومی یا سایتی توسط افراد  اشاره به وجود تجربه موفق تا کنون  نشده است ."

مسلما پذیرش این حقیقت علی رغم اثبات اون در استودیو آوین آوا برای  اینگونه افراد خیلی سخت بوده و حاشیه سازی ها تازمان فعالیت فنی و و بلاگ نویسی این وبلاگ ادامه خواهد داشت. افرادی که بدلیل نداشتن اطلاعات فنی کافی به رنگ و قیافه دستگاه ایراد میگیرند تا بتونند به نوعی این فعالیت رو تخریب بکنند .

درپست بعدی تحلیل فنی از این آمپلیفایر رو خواهید دید


 
 
لامپهای قدرت با جریان بالا
نویسنده : عارف - ساعت ٩:۳٧ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٩ آذر ۱۳٩٠
 

در چندین پست وبلاگ در مورد خصوصیات آمپلی فایر های لامپی و واکنش های اون در مورد بارهای مختلف صحبت شده . اما لامپها علاقمندان خاص خودشونو دارند و در مقابل ترانزیستور نیز همچنین. 

موزیکالیتی صدا بحثی هست که علاوه بر داشتن خصوصیات های اند بیشتر به موضوع دمپینگ و رابطه مچ شدن بلندگو با آمپلیفایر لامپی مربوط میشه.

قبلا هم گفتیم که اگر طراحی خوب باشه واز قطعات خوب هم استفاده باشه ویک ایده خوب پشتوانه این طراحی باشه بصورتی که طراح فقط در طراحی خود آمپلی فایر رو نبینه واون رو در تعامل با سایر کامپوننت ها و یونیت های مورد استفاده بصورت یک سیستم واحد فاکتور ها وشاخص هاشو تعیین و بر اساس اون شروع به طراحی بکنه . مسلما نتیجه ایده آل خواهد بود.

اگر در طراحی یک آمپلی فایر داشتن دمپینگ بالا و  ولتاژ تغذیه کم  ( امنیت بالا ) و جریان بیشتر و نهایتا نسبت تبدیل کمتر در چوک خروجی مد نظر باشه طراحان با تجربه سراغ لامپهایی با مقاومت داخلی (مقاومت پلیت) کمتر و جریان بیشتر میرن.

از معروف ترین این لامپها که دارای کمترین مقاومت پلیت و بیشترین جریان پلیت و همچنین دارای بالاترین ضریب  gm هست میشه اشاره کرد به شاهکار روسی !!

6C33C

 این لامپ بدلیل خصوصیات فنی منحصر به فردش مورد توجه خیلی از آدیوفیل هاست !

مقاومت پلیت حدود 80 اهم !!! و جریان قابل تحویل پلیت بصورت مداوم تا میزان 600 میلی آمپر  و gm =40mA/v  از مشخصات بی نظیر این لامپ هست 

بدلیل بالا بودن جریان پلیت و همچنین مقاومت کم پلیت این لامپ در حالت OTL  یعنی بدون چوک خروجی هم مورد استفاده قرار میگیره.

استفاده از این لامپ علاوه بر داشتن ولتاژ کاری کم  200 ولت . نهایتا باعث ایجاد دمپینگ بالا در خروجی آمپلی فایر میشه . از طرفی کم بودن نسبت انتقال در چوک خروجی هم باعث تلفات مسی کمتر و راندمان بالاتر میشه .

 

 نزدیکترین لامپ به این لامپ روسی لامپ معروف 6336A هست 

این لامپ در حبابی کوچکتر بصورت دابل تریود ساخته شده . هرچند که 6C33C هم از نظر ساختمان داخلی دابل تریود هست اما با توجه به شکل زیر می بینیم که این دو تریود از داخل باهم موازی شده اند 

در حالیکه 6336a قابلیت استفاده از هر تریود را بصورت جداگانه داره !

در جدول زیر مقایسه کلی بین این دو لامپ از نظر جریان پلیت و مقاومت اون و gm ,وجریان فیلمانها قابل مشاهده هست .  

6336 بصورت دابل تریود موازی فرض شده است !

 

Tube 6336A 6C33C
Gm 27 mA/V 40 mA/V
Rp 100 ohm 80 ohm
Max continuous anode current 200 mA 600 mA
Heater current 5A 6.4A

Data for the 6336A is for both sections in parallel 

میزان جریان پلیت و نهایتا فاکتور gm در لامپها به ابعاد و اندازه های المانهای داخل لامپ و فاصله اونها بستگی داره . برای داشتن gm بالاتر این فاصله ها خیلی نزدیک تر شده وبنابراین کمترین تولرلنس در تفاوت دو لامپ میتونه باعث ایجاد تغییرات زیاد در مقدار مشخصات دو لامپ بشه . به عبارتی پیدا کردن دو لامپ مچ در لامپهای gm بالا سخت تر از لامپهای جریان کم وgm کمتر هست.

فرمول زیر رابطه کامل میزان gm را با ابعاد و اندازه های المانهای داخلی و ولتاژ  تغذیه و گرید نشون میده 

به نسبت ها اگر دقت کنید مطالب بالا قابل فهم تر خواهد شد .

gm = 3.5 * SQRT(Eg + Ep/µ)/(dc^3/4 + ((dc + dp)^3/4)/µ)^3/4 

Where

Eg =ولتاژ گرید

Ep =ولتاژ پلیت

µ = ضریب تقویت

dc =فاصله کاتد تا گرید

dp =فاصله گرید تا پلیت

ضریب تقویت هم در شرایط مشابه با وضعیت گرید از نظر فاصله بین شبکه های اون تغییر پیدا میکنه.

این دولامپ علاوه از نظر امکان  استفاده در حالت OTL بدلیل جریان بالا . میتونند گزینه های خوبی برای آمپلی فایر های لامپی باشند.


 
 
صدای آمپلی فایر لامپی !!
نویسنده : عارف - ساعت ۱٢:٢٢ ‎ق.ظ روز دوشنبه ٧ آذر ۱۳٩٠
 

معمولا در اولین برخورد افراد با مقوله لامپ وآمپلی فایر لامپی مهمترین سوالی که براشون پیش میاد اینه که : 

صدای آمپلی فایر لامپی با آمپلی فایر ترانزیستوری چقدر متفاوت هست ؟ آیا این تفاوت به اندازه تفاوت قیمت خواهد بود ؟ آیا واقعا لامپ صدارا به طرز عجیبی شفاف و واضح تقویت میکند ؟ و....!!


خوبه که ابتدا یک تعریف کلی و عمومی از یک آمپلیفایر صوتی داشته باشیم 

آمپلی فایر مداری است که سیگنال حاصل از یک منبع صوتی مانند CD / دک / تیونر/تلویزیون / و... را از نظر ولتاژ و جریان آنقدر تقویت میکند تا این سیگنال قادر به راه اندازی بلندگو باشد واصولا هرجا بلندگو هست آمپلیفایر هم وجود دارد حتی در گوشی همراه یا رادیو جیبی شما!!

فکر نمیکنم دیگه تعریف ساده و کلی تری از این وجود داشته باشه . اما میرسیم به تعریف ایده آل از یک آمپلی فایر !!

یک آمپلی فایر ایده آل آمپلیفایریست که سیگنال ورودی رو بدون هیچ گونه تغییر از نظر شکل سیگنال و فقط از نظر دامنه و جریان تقویت بکنه . یعنی هیچ نوع دیستورشن و هارمونی و نویز و تاخیر و فاز شیفتینگ و انحراف سیگنال نداشته باشه و امپدانس ورودی اون بی نهایت و امپدانس خروجی اون صفر باشه .


اما در حالت واقعی تمامی آمپلیفایرها با تمامی موارد ذکر شده در بالا به نوعی درگیر هستند و آمپلیفایری بهتر خواهد بود که به حالت ایده آل اون نزدیک باشه. 

بزرگترین مشکلی که طراحان حرفه ای هم باهاش مواجه هستند اینه که فاکتورهای ذکر شده در بالا با هم در ارتباط مستقیم و یا غیر مستقیم هستند و تلاش برای کم رنگ کردن یکی گاهی اوقات باعث پر رنگ شدن دیگری میشه . به عنوان مثال تلاش برای  کم کردن دیستورشن از طریق فیدبک باعث کم شدن جزئیات در سیگنال میشه ویک طراح حرفه ای باید بتونه یک توازن و تعادل بین این فاکتورها برای گرفتن نتیجه اپتیمم برقرار بکنه .

طراح با توجه به مشخصه های اصلی که از یک آمپلی فایر در ذهن خودش داره شروع به محاسبه و طراحی میکنه و براین اساس تصمیم میگیره که از چه المانهایی مثلا لامپ یا ترانزیستور استفاده بکنه . به عنوان مثال داشتن امپدانس خروجی کم یا دمپینگ بالا اگر مد نظر باشه الزاما سمت ترانزیستور خواهد رفت و لامپ کارآیی نخواهد داشت . اما اگر قصد طراحی یک سینگل اند با حداقل طبقه بدون فیدبک رو داشته باشه مسلما لامپ رو انتخاب میکنه . 

اما اون چیزی که باید به خاطر داشته باشیم در های فای و مخصوصا های اند تفاوت ها چند درصدی و گاهی اوقات چند دهم درصدی هستند و الزاما دقت و حساسیت ها هم در همین حد و اندازه و دقت هست !!

تصور این که صدای آمپلی فایر لامپی خوب با آمپلی فایر ترانزیستوری خوب  تفاوت فاحش داشته باشه کاملا غلط هست . اینو در جواب دوستانی مینویسم که مدام میپرسند چقدر تفاوت ها محسوس خواهد بود !!

اولا اینکه آمپلی فایرهای لامپی علی رغم مزیتها محدودیت های خودشونو دارند 

مزیتهای اصلی لامپ اینه :

1: لامپها خیلی سریع هستند 

2: خطی تر از ترانزیستور هستند بنابراین بدون فیدبک هم میتوانند تقویت خطی داشته باشند ( البته نه هرلامپی )

3: امکان بایاس در حالت سینگل اند برای تقویت در کلاس A واقعی مقدوره

4: سخت به اشباع میروند و برعکس سریع از منطقه اشباع برمگیردند.

اما در مقابل برخی مشکلاتو دارند که برای گرفتن صدای خوب باید به  نوعی بر اینها غلبه کرد 

1: امپدانس خروجی بالا یعنی دمپینگ کمی دارند بنابراین بلندگوی نامناسب پاسخگویی خطی اونارو دچار مشکل میکنه 

2: درصورت استفاده از چوک نامناسب پهنای باند فرکانسی از ذو طرف محدود میشه

در بیشتر موارد آمپلی فایر ترانزیستوری موفق تر از آمپلی فایر های لامپی هست و تنها در موردی از آمپلی فایر لامپی صدایی بهتر خواهید گرفت که  این آمپلی فایر بدون فیدبک یا با فیدبک با بهره خیلی کم باشه و دمپینگ خوبی داشته باشه و حتما بلندگوی مناسب براش تهیه بشه  .


نهایتا اینکه تصورم کنیم با اتصال هر آمپلی فایر لامپی به هر نوع بلندگویی و در هر شرایطی صدایی بهتر خواهیم گرفت نه تنها غلط بلکه در خیلی موارد برعکس هم هست

و نکته مهتر !!! همونطور که ذکر شد تفاوتها در حدود چند دهم تا چند درصدی هست مگر اینکه یک کیت دانش آموزی آمپلیفایر ترانزیستوری  رو با لامپی خوب  مقایسه کنیم و شاهد تفاوت چند برابر در کیفیت شده و بی نهایت ذوق کنیم  !!

های اند مخصوص آندسته از علاقمندانیست که حساسیت و دقت و وسواس بالایی برای گرفتن صدای خوب دارند . صدای خوب رو میشناسند. تجربه خوبی از صداهای متفاوت دارند. و گوشهای تربیت شده دارند که کمترین تفاوت در شاخص های صدارو متوجه میشه درک میکنه و نهایتا لذت میبرند!!

برای اینکه تفاوت صدای یک آمپلی فایر لامپی خوب با یک آمپلی فایر لامپی یا ترانزیستوری خوب و استاندارد دیگه مشخص بشه  . لازمه که حتما منبع صوتی عالی . کابلهای عالی . اسپیکر استاندارد و محیط اکوستیک مناسب و رکورد ها استاندارد موجود باشه تا نهایتا تفاوت ها برجسته بشه  .

علاقمندان های فای و آدیوفیل های واقعی حتی برای بهبودی کم  درصدا تلاش فراوان میکنند چرا که قدرت تشخیص این تفاوتهای کم رو دارند و میتوند لذت ببرند.

آمپلی فایر لامپی برای اینکه صدایی ایده آل و متفاوت بده باید باید طراحی درست و اصولی داشته باشه . های اند باشه ( دارای شاخص های های اند باشه) از لامپ های های اندی استفاده بکنه و اسپیکر مناسب / سورس مناسب و کابلها و اتصالات مرغوب داشته باشه .

پس اگر این شرایط رو  میتونید داشته باشید به فکر آمپلی فایر لامپی باشید 

و الا این که تصور کنید آمپلی فایر لامپی مید بهتر یا زیر بهتر و  صدای برجسته تر و... داره و اگر آمپلیفایرخودتون با لامپی تعویض کنید صدا دگرگون میشه در اشتباهید.و ممکنه نتیجه برعکس گرفته و نامید بشید همونطوری که بعضی از دوستان از آمپلی فایر لامپی ابراز نارضایتی میکنند و انو به حساب عدم توانایی لامپ میزارن که ناشی از نداشتن اطلاعات کافی در نحوه استفاده  از یک آمپلیفایر لامپی و مچ کردن سیستم هست .

در نظر داشته باشید که فقط چند درصد از آمپلی فایرهای لامپی که خیلی اصولی طراحی و ساخته شده اند صدایی بهتر از ترانزیستوری خوب و استاندارد دارند و در بقیه موارد برعکس قضیه صادق هست .